Czytane nocą...

Są takie blogowe notki, które nawet w mojej tylko głowie rodzą się wyjątkowo opornie, jakby wszystko we mnie broniło się kategorycznie przed dopuszczeniem do ich powstania. Różne są przyczyny tej wewnętrznej walki, tym niemniej często można rzecz sprowadzić do wspólnego mianownika – byłaby nim niechęć do publicznego wypowiadania się na tematy, w których orientuję się, w najlepszym razie, średnio. Ale i to jeszcze nie wyczerpuje problemu, myśl tę należy doprowadzić do końca: jest w tym bowiem raczej obawa przed obnażaniem się, bazowaniem tylko na własnej wrażliwości – i znowu, odsłanianiem jej w tekście, który nie powstaje tylko na użytek własny. Nie peszy mnie literatura, stosunkowo rzadko czuję się zupełnie bezradna wobec filmu, nie umiem jednak uniknąć pewnej rezerwy w mówieniu o fotografii, że muzykę zostawię zupełnie już na boku. Ale w twórczości Pierre'a Gonnorda jest coś, co nie daje mi spokoju.

Pierre Gonnord, Krystov (2007) i Concepcion (2006)

Trafiłam na jego fotografie już jakiś czas temu, przypadkiem, nie pamiętam nawet, czego wtedy szukałam. Zatrzymało mnie przy nich stwierdzenie, że nawiązuje on w swojej sztuce do malarstwa – nasyconego malarstwa Velazqueza czy Caravaggia. Coś w tym jest, chociaż inspiracje te nie są może aż tak oczywiste (chciałabym w najbliższym czasie pokazać tutaj innego fotografa, który namiętnie penetruje przestrzenie malarstwa niderlandzkiego, w sposób dużo bardziej narzucający się, mniej mi bliski, ale równie ciekawy). Raz po raz wpatrywałam się od nowa w te zdjęcia, szukając tego pierwszego skojarzenia, które gdzieś mi umknęło – długo nie umiałam go z powrotem nazwać. W każdym razie nie tak, aby uniknąć banału.

To, co tutaj proponuję dziś, nie jest – jeśli można by tak powiedzieć – Gonnordem w stanie czystym. Uporządkowałam jego fotografie, pogrupowałam je, nadałam im swój własny sens, który jest tylko zawężoną i ograniczoną próbą interpretacji (pod każdym takim moim zestawieniem podaję linki do fotografii w ich wariancie pierwotnym). Chciałam, żeby wybrane przeze mnie zdjęcia stanowiły względnie precyzyjną ilustrację mojego sposobu czytania, aby w ich układzie była już zapowiedź mojej lektury. Wyjątkiem jest ostatnia fotografia, którą zostawiłam bez zmian.

Pierre Gonnord, Konstantina (2008) i Olympe (2006)

Sam Gonnord pozostaje niezwykly wstrzemięźliwy tam, gdzie chodzi o prostą wykładnię własnej twórczości bądź też tylko bardziej do niej rozbudowany komentarz. Można z tych jego ostrożnych uwag wyczytać właściwie tyle, że fotografia w dużej mierze staje się dla niego kroniką, przestrzenią, pozwalającą na uwiecznienie zmian – nie tyle jednostkowych, co społecznych. Wyczulony na nie, z powodzeniem krąży i szuka na poboczach, zagląda w środowiska dotąd pomijane, wrodzone ma upodobanie do sytuowania się gdzieś na marginesie. Często zdarza mu się portretować ludzi o twarzach poranionych, naznaczonych cierpieniem bądź zniekształconych – w przesmykach gdzieś powstaje z tego nowe inne piękno (cały czas idę tu za samym Gonnordem). Widać to w niektórych zdjęciach z cyklu „Testigos” („Świadkowie” - z niego pochodzą wszystkie wybrane tu fotografie), bardziej może jeszcze – w cyklu „Utopicos”.

Pierre Gonnord, Maria (2006) i Bernardo (2006)

Gonnord, Francuz z pochodzenia, wyjechał pod koniec lat osiemdziesiątych na stałe do Hiszpanii. Sam emigrant, często fotografuje imigrantów. Pierwotna moja intuicja z tym właśnie miała związek: Gonnord kojarzył mi się nie z europejskim malarstwem, lecz z portretami, które mogłyby być ozdobną hiszpańskich rezydencji - a więc z przypominaniem współczesnej Hiszpanii o jej kolonialnym dziedzictwie. Czy miałoby to się stać oskarżeniem? Nie jestem przekonana. Jeśli tak, to subtelnym, Gonnard nie wydaje mi się rozpolitykowany – na tyle subtelnym, że inne znaczenia nie zostają zepchnięte na drugi plan. Chociaż nie da się ukryć, że pytanie o sens tak ustawionych przedstawień wielokrotnie sobie stawiałam – bez ostatecznej odpowiedzi. I nadal niepokoi mnie pytanie o przyjętą konwencję. Może nawet to tym niepokojem chciałabym się przede wszystkim podzielić, może to stąd ta notka.

Pierre Gonnord, Los Salazares (2008)